{"id":342,"date":"2015-06-09T11:13:59","date_gmt":"2015-06-09T09:13:59","guid":{"rendered":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?p=342"},"modified":"2016-03-06T15:00:33","modified_gmt":"2016-03-06T14:00:33","slug":"slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/","title":{"rendered":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia.jpg\" rel=\"lightbox[342]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-448 alignleft\" src=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\" alt=\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg 300w, https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-200x200.jpg 200w, https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Powie\u015b\u0107 Dariusza Muszera \u201eWolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\u201d zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Polska edycja to rzecz do\u015b\u0107 osobliwa: przede wszystkim dlatego, \u017ce charakteryzuje j\u0105 du\u017ce op\u00f3\u017anienie w stosunku do orygina\u0142u. Niemieckie recenzje by\u0142y entuzjastyczne i warto przy okazji najnowszego wydania zapyta\u0107, czy ksi\u0105\u017cka przypadkiem nie straci\u0142a pierwotnej si\u0142y oddzia\u0142ywania. Ten ewentualny zarzut odpiera sam autor, poniewa\u017c jest zarazem t\u0142umaczem swojej prozy \u2013 czytelnik mo\u017ce by\u0107 zatem pewny, \u017ce nic w przek\u0142adzie nie zosta\u0142o utracone. Dwuj\u0119zyczno\u015b\u0107 pisarza ma niew\u0105tpliwy wp\u0142yw na przes\u0142anie i atmosfer\u0119 tego tekstu \u2013 oto bowiem dostajemy do r\u0105k zapis los\u00f3w s\u0142owia\u0144skiego uchod\u017acy, kt\u00f3ry osiedla si\u0119 na germa\u0144skiej ziemi. Muszer, nie dbaj\u0105c o polityczn\u0105 poprawno\u015b\u0107, anarchicznie podchodzi do rzeczywisto\u015bci na progu dwudziestego pierwszego wieku i ka\u017ce nam wybiera\u0107 \u2013 wolno\u015b\u0107 literatury albo \u015bmier\u0107 my\u015blenia. W konsekwencji \u201eWolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\u201d to tragikomiczna historia pewnej emigracji, przyprawiona cynicznym \u015bwiatopogl\u0105dem w duchu Gombrowiczowskim, to r\u00f3wnie\u017c autobiograficzna opowie\u015b\u0107 o latach osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia, przes\u0105czona s\u0142odkim zapachem rozk\u0142adu, a tak\u017ce czarny krymina\u0142 z trupami i zaskakuj\u0105cym zako\u0144czeniem.<\/p>\n<p>Od pierwszych stron Muszer przekazuje narracj\u0119 g\u0142\u00f3wnemu bohaterowi. Naletnik przedstawia siebie s\u0142owami: \u201eJestem najmniejsz\u0105 Czarn\u0105 Dziur\u0105 w zadku kosmosu\u201d. Mia\u0142 przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat w po\u0142udniowej Norwegii, ale los sprawi\u0142, \u017ce wypad\u0142 z \u0142ona matki wprost na staro\u0142u\u017cycki o\u0142tarz ofiarny. Pech? W pewnym sensie, bo kobieta postanawia zadusi\u0107 syna poduszk\u0105. Dlaczego? Po co? To nie do ko\u0144ca jasne. Tak czy inaczej, Naletnik wychodzi ca\u0142o z pr\u00f3by zab\u00f3jstwa \u2013 od tej chwili darzy matk\u0119 g\u0142\u0119bok\u0105 nienawi\u015bci\u0105. Nie dlatego, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142a go zabi\u0107, ale dlatego, \u017ce si\u0119 jej nie uda\u0142o. Nazywa j\u0105 \u201edziwk\u0105\u201d (swoj\u0105 drog\u0105 ta powie\u015b\u0107 nosi znamiona autobiograficzne \u2013 i na tym tle takie wyznanie nabiera mocy). On sam \u2013 jak powie p\u00f3\u017aniej jego \u017cona \u2013 jest \u201ewstr\u0119tnym, prymitywnym skurwysynem\u201d. Trafna diagnoza.<\/p>\n<p>Bohater zadaje sobie pytanie: co by by\u0142o, gdyby los zrzuci\u0142 go w innym miejscu \u015bwiata? Czy by\u0142by kim\u015b innym? Dlaczego \u201eprzyby\u0142 na Ziemi\u0119\u201d w\u0142a\u015bnie tu? Czy to wina niesprawiedliwego przeznaczenia? Muszer rozwa\u017ca, czy aby w przypadkowo\u015bci kosmicznego chaosu nie jeste\u015bmy co nieco pokrzywdzeni. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce ma sporo racji, bo urodzi\u0107 si\u0119 w Polsce zamiast w Norwegii, to niebagatelna r\u00f3\u017cnica. Naletnik b\u0119dzie zmuszony nosi\u0107 na barkach spu\u015bcizn\u0119 dziejow\u0105 przodk\u00f3w: jest troch\u0119 Polakiem (przynajmniej tak my\u015bli), troch\u0119 \u017bydem (bo zosta\u0142 obrzezany), Bia\u0142orusinem (jak jego babka), a nawet Niemcem (ze strony dziadka). Tropi\u0105c \u015blady tego skomplikowanego dziedzictwa, Muszer podejmuje niedomkni\u0119te w\u0105tki z najnowszych dziej\u00f3w Polski. Uleganie re\u017cimom totalitarnym, pogromy na kresach wschodnich, antysemityzm, przymusowe przesiedlenia na zach\u00f3d, pos\u0105dzenia o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SB \u2013 zakr\u0119ty historii po\u015brednio lub bezpo\u015brednio dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnego bohatera. Kt\u00f3\u017c wi\u0119c Naletnik?<\/p>\n<p>Bohater m\u00f3wi o swoim dzieci\u0144stwie, \u017ce \u201eby\u0142o kr\u00f3tkie i stale ufajdane\u201d. \u201ePrawdziwym m\u0119\u017cczyzn\u0105\u201d staje si\u0119 dopiero wtedy, gdy osi\u0105ga \u201epoziom rozwoju duchowego przeci\u0119tnego szympansa\u201d \u2013 jak wida\u0107 o przedstawicielach p\u0142ci m\u0119skiej tak\u017ce nie ma dobrego zdania. W og\u00f3le du\u017co w nim pogardy dla \u015bwiata, du\u017co g\u0142\u0119boko skrywanej nienawi\u015bci i odrazy do ludzko\u015bci. Muszer cz\u0119sto popuszcza smyczy swojemu pupilkowi \u2013 nie chc\u0119 ods\u0142ania\u0107 zbyt wielu tajemnic, ale Naletnik potrafi z hukiem narozrabia\u0107 i przy okazji kogo\u015b zabi\u0107. Kiedy bohaterowi puszczaj\u0105 nerwy, autor stosuje nomenklatur\u0119 \u201ezwierz\u0119c\u0105\u201d \u2013 Naletnik por\u00f3wnuje ludzi do \u015bwi\u0144, ps\u00f3w, byd\u0142a, dzikich wielb\u0142\u0105d\u00f3w i wielu innych reprezentant\u00f3w \u015bwiata fauny, budz\u0105cych negatywne konotacje j\u0119zykowe. Sam jest za\u015b niczym niewierny kundel, gdy wyje\u017cd\u017ca do Niemiec, zostawiaj\u0105c w Polsce \u017con\u0119 i dzieci. W Hanowerze \u017cyje na dworcu \u2013 tutaj poznaje, nomen omen, Skunksa Marchew\u0119, bezdomnego Polaka, z kt\u00f3rym zaczyna \u0142\u0105czy\u0107 go co\u015b w rodzaju przyja\u017ani (nawet brataj\u0105 si\u0119 po Gombrowiczowsku \u2013 poca\u0142unkiem i krwi\u0105). Po jakim\u015b czasie Naletnik jedzie do Friedlandu, obozu dla obcokrajowc\u00f3w, gdzie prze\u017cywa Kafkowskie dylematy cz\u0142owieka przyt\u0142oczonego biurokracj\u0105. Jak by tego by\u0142o ma\u0142o, niemieccy urz\u0119dnicy wszystko o nim wiedz\u0105 \u2013 niczym Orwellowski Wielki Brat. Podczas przes\u0142ucha\u0144 wytykaj\u0105 mu b\u0142\u0119dy z przesz\u0142o\u015bci, wywlekaj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SB i kompromituj\u0105ce brudy (ten motyw nie straci\u0142 na aktualno\u015bci \u2013 przynajmniej w Polsce). Pod koniec biurokratyczno-opresywnej degrengolady bohatera ogarnia zdumienie, bo dostaje od pa\u0144stwa wysoki zasi\u0142ek \u2013 jest \u201ezgermanizowany\u201d i tak szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce ka\u017ce sobie wytatuowa\u0107 na ramieniu numer za\u015bwiadczenia rejestracyjnego. W tym momencie powie\u015bci Muszer wprowadza w\u0105tek kryminalny \u2013 w tajemniczych okoliczno\u015bciach ginie Skunks Marchewa, a Naletnika dopada przesz\u0142o\u015b\u0107 w postaci splecionych \u017cyciorys\u00f3w dw\u00f3ch przodk\u00f3w (Niemca i \u017byda). Gdyby i tego by\u0142o nie do\u015b\u0107, pojawi si\u0119 jeszcze jego siostra Sara, anio\u0142y, duch ojca i tajemniczy pisarz K. K \u2013 wystarczy wra\u017ce\u0144, nawet jak na kr\u00f3tk\u0105 powie\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Nie mog\u0119 oczywi\u015bcie zdradzi\u0107 wszystkich przypadk\u00f3w Naletnika, ale do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce autor \u201eNiebieskiego\u201d pokazuje przez pryzmat los\u00f3w swojego bohatera skomplikowane relacje w wielonarodowych spo\u0142eczno\u015bciach \u2013 relacje, kt\u00f3re s\u0105 ustawicznie podsycane stereotypowym my\u015bleniem. Muszer rozdrapuje powierzchni\u0119 tych stereotyp\u00f3w, ale nie wnika zbyt g\u0142\u0119boko w ich struktur\u0119. Pewnego razu bohater m\u00f3wi swojej \u017conie, \u017ce jej wagina powinna by\u0107, jak to u \u017byd\u00f3wki, w poprzek i dostaje od niej bur\u0119; innym razem niemieccy policjanci, kt\u00f3rzy t\u0142uk\u0105 Naletnika na komisariacie, zaczynaj\u0105 przeprasza\u0107, bo dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce jest \u017bydem. Te kontrastowe sytuacje s\u0105 opisane zabawnym j\u0119zykiem (szczeg\u00f3lnie w dialogach), kt\u00f3ry ka\u017ce patrze\u0107 na nie krytycznym okiem i pot\u0119guje ich groteskowo\u015b\u0107. To wszystko. Muszer skutecznie o\u015bmiesza nienawistn\u0105 mitologi\u0119 i zabobony, ale z drugiej strony c\u00f3\u017c innego mia\u0142by zrobi\u0107? Moralizowa\u0107? Na szcz\u0119\u015bcie tego nie czyni i id\u0105c \u015bladami autora \u201eTrans-Atlantyku\u201d, wszystkich po r\u00f3wno obdziela gorzk\u0105 krytyk\u0105. A si\u0142a jego narracji polega na tym, \u017ce o niewygodnych rzeczach opowiada w komicznym stylu.<\/p>\n<p>Osobliwo\u015b\u0107 pisarstwa Muszera zosta\u0142a oparta na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce odra\u017caj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cna analizowa\u0107 z ironicznym poczuciem humoru. Wszystko tu jest do\u015b\u0107 paskudne (uprzedzenia, za\u015bciankowa mitologia, obrzydliwe stereotypy, nienawi\u015b\u0107, sam Naletnik), ale przedstawione na tyle sprawnym i wci\u0105gaj\u0105cym j\u0119zykiem groteski, \u017ce trudno oderwa\u0107 wzrok od ksi\u0105\u017cki. Czasem tylko nie spos\u00f3b rozszyfrowa\u0107 wszystkich zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy autobiograficzno\u015bci\u0105 tego tekstu a jego fantastyczn\u0105 momentami fikcyjno\u015bci\u0105 \u2013 w Naletniku jest zapewne co\u015b z Muszera i tylko strach pomy\u015ble\u0107, \u017ce r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce by\u0107 na odwr\u00f3t. Z drugiej strony grubo ciosane s\u0105dy autora mog\u0105 czytelnika zaskoczy\u0107 \u2013 trzeba uwa\u017ca\u0107, \u017ceby nie wpa\u015b\u0107 w ich pu\u0142apk\u0119. Jeste\u015bmy zezwierz\u0119ceni i wobec siebie nienawistni? Nie potrafimy \u017cy\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105? Jeste\u015bmy rasistami i tak ju\u017c musi by\u0107? To sprane pytania \u2013 tak\u017ce dlatego, \u017ce literatura wsp\u00f3\u0142czesna szybko traci na aktualno\u015bci \u2013 na kt\u00f3re Muszer albo nie udziela odpowiedzi, albo w zast\u0119pstwie wysy\u0142a sowizdrzalskiego Naletnika. I ten wielonarodowy b\u0119kart pr\u00f3buje nas nabra\u0107, gdy z drwin\u0105 w g\u0142osie m\u00f3wi, jakimi jeste\u015bmy idiotami.<\/p>\n<p>ArtPapier, 1 lipca 13 (109) \/ 2008<br \/>\n\u00a9 S\u0142awomir Iwasi\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Powie\u015b\u0107 Dariusza Muszera \u201eWolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\u201d zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Polska edycja to rzecz do\u015b\u0107 osobliwa: przede wszystkim dlatego, \u017ce charakteryzuje j\u0105 du\u017ce op\u00f3\u017anienie w stosunku do orygina\u0142u. Niemieckie recenzje by\u0142y entuzjastyczne i warto przy okazji najnowszego wydania zapyta\u0107, czy ksi\u0105\u017cka przypadkiem nie straci\u0142a pierwotnej si\u0142y oddzia\u0142ywania. Ten ewentualny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,4],"tags":[68,84,36,67,7,87],"class_list":["post-342","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recenzja","category-wolnosc-pachnie-wanilia","tag-artpapier","tag-die-freiheit-riecht-nach-vanille","tag-naletnik","tag-slawomir-iwasiow","tag-wolnosc-pachnie-wanilia","tag-wydawnictwo-forma"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-06-09T09:13:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2016-03-06T14:00:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kalong\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kalong\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kalong\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"headline\":\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107\",\"datePublished\":\"2015-06-09T09:13:59+00:00\",\"dateModified\":\"2016-03-06T14:00:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\"},\"wordCount\":1227,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\",\"keywords\":[\"ArtPapier\",\"Die Freiheit riecht nach Vanille\",\"Naletnik\",\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\",\"Wydawnictwo Forma\"],\"articleSection\":[\"Recenzja\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\",\"name\":\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\",\"datePublished\":\"2015-06-09T09:13:59+00:00\",\"dateModified\":\"2016-03-06T14:00:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"description\":\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\",\"name\":\"Dariusz Muszer\",\"description\":\"pisarz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\",\"name\":\"Kalong\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kalong\"},\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer","description":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer","og_description":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec","og_url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/","og_site_name":"Dariusz Muszer","article_published_time":"2015-06-09T09:13:59+00:00","article_modified_time":"2016-03-06T14:00:33+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Kalong","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kalong","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/"},"author":{"name":"Kalong","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"headline":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107","datePublished":"2015-06-09T09:13:59+00:00","dateModified":"2016-03-06T14:00:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/"},"wordCount":1227,"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg","keywords":["ArtPapier","Die Freiheit riecht nach Vanille","Naletnik","S\u0142awomir Iwasi\u00f3w","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105","Wydawnictwo Forma"],"articleSection":["Recenzja","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/","name":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107 - Dariusz Muszer","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg","datePublished":"2015-06-09T09:13:59+00:00","dateModified":"2016-03-06T14:00:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"description":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107. Recenzja z powie\u015bci. Dariusz Muszer Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105 zosta\u0142a wydana pierwotnie w j\u0119zyku niemieckim pod koniec","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#primaryimage","url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg","contentUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/wolnosc-pachnie-wanilia-300x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/slawomir-iwasiow-wolnosc-albo-smierc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u0142awomir Iwasi\u00f3w: Wolno\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/","name":"Dariusz Muszer","description":"pisarz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48","name":"Kalong","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kalong"},"url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=342"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}