Dariusz Muszer:<\/strong> Prawnikiem jest r\u00f3wnie\u017c Czes\u0142aw Mi\u0142osz, a by\u0142 Witold Gombrowicz oraz Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz \u2013 tak wi\u0119c znajduj\u0119 si\u0119 w doborowym towarzystwie. Literatura i prawo s\u0105 ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane. Paragrafy prawa rzymskiego to dla mnie nadal prawdziwa poezja, przede wszystkim dlatego, \u017ce ich autorzy wiedzieli, co i dla kogo pisz\u0105. No i ta wspania\u0142a forma!<\/p>\n J.P.:<\/strong> Czy potrafi znale\u017a\u0107 swoje miejsce na tutejszej i krajowej scenie literackiej laureat kilkudziesi\u0119ciu og\u00f3lnopolskich konkurs\u00f3w literackich?<\/p>\n J.P.:<\/strong> Od 1989 roku jeste\u015b cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich (Verband deutscher Schriftstller VS); co z tego faktu wynika?<\/p>\n D.M.:<\/strong> VS to zwi\u0105zek zawodowy, kt\u00f3ry w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci broni moich praw jako autora oraz pomaga mi niekiedy finansowo, np. op\u0142acaj\u0105c cz\u0119\u015bciowo moje odczyty. Na razie jest to wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, aby w nim pozosta\u0107. Do Zwi\u0105zku przyj\u0119to mnie na podstawie polskich publikacji; nie wyobra\u017cam sobie, \u017ceby podobna sytuacja by\u0142a w Polsce mo\u017cliwa. Przyznaj\u0119, \u017ce VS to do\u015b\u0107 nudna i skostnia\u0142a organizacja, nie odpowiadaj\u0105ca mojemu temperamentowi. Uczestniczenie w dorocznych zjazdach nie nale\u017cy do moich ulubionych zaj\u0119\u0107, zwykle po jednym dniu uciekam. Pisarze niemieccy bior\u0105 siebie straszliwie powa\u017cnie, w dodatku pisz\u0105 zwykle cienkie, intelektualne ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych nikt nie czyta. Literatura niemiecka idzie z g\u0142owy, z rozumu \u2013 dla mnie wa\u017cniejsze jest pisanie z brzucha, z serca.<\/p>\n J.P.:<\/strong> Czy jeste\u015b nadal cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Autor\u00f3w i Kompozytor\u00f3w ZAKR?<\/p>\n D.M.:<\/strong> Nie. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce zgodnie ze statutem dawno skre\u015blono mnie z listy cz\u0142onk\u00f3w, jednak\u017ce w zesz\u0142ym roku ta dziwna organizacja przypomnia\u0142a sobie nagle o moim istnieniu i za\u017c\u0105da\u0142a, abym zap\u0142aci\u0142 zaleg\u0142e sk\u0142adki, za ostatnie 10 lat! Pikanterii ca\u0142ej sprawie dodaje fakt, \u017ce nie wiedziano nawet, i\u017c od 1988 mieszkam na sta\u0142e w Hanowerze! To tak, jakbym dzi\u015b wystawi\u0142 Tobie rachunek za konia, kt\u00f3rego nigdy Ci nie sprzeda\u0142em, a w dodatku ko\u0144 ju\u017c dawno zdech\u0142.<\/p>\n J.P.:<\/strong> Wybacz, taka chwila zwierze\u0144, czy masz kontakty z polskim czytelnikiem oraz z tzw. \u015brodowiskiem literackim?<\/p>\n J.P.:<\/strong> Wszyscy, kt\u00f3rzy znaj\u0105 Ciebie osobi\u015bcie znaj\u0105 Twoj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 czy ogromne zainteresowanie Norwegi\u0105. Chcia\u0142by Ci\u0119 prosi\u0107, aby\u015b opowiedzia\u0142 nam nieco wi\u0119cej na ten temat.<\/p>\n J.P.:<\/strong> Czy jest co\u015b, co przera\u017ca Ciebie we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie?<\/p>\n D.M.:<\/strong> Przede wszystkim to, \u017ce zwierz\u0119ta i ro\u015bliny opuszczaj\u0105 Ziemi\u0119, i to w takim tempie! Wkr\u00f3tce zostanie tutaj tylko najokrutniejsze stworzenie, jakie znam \u2013 cz\u0142owiek, bia\u0142osk\u00f3ry cz\u0142owiek. Cz\u0119sto chodz\u0119 po Niemczech w stanie ci\u0119\u017ckiego przera\u017cenia. Staram si\u0119 nie my\u015ble\u0107 o tym. W tym \u017cyciu nie zaliczam siebie do dusz, dla kt\u00f3rych ten kr\u00f3tki pobyt na Ziemi nale\u017cy do przyjemnych. Gdy czuj\u0119, \u017ce trac\u0119 nadziej\u0119, jad\u0119 do Telemarku i oddaj\u0119 si\u0119 rozmowom z kamieniami.<\/p>\n J.P. :<\/strong> Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n D.M.:<\/strong> Ja r\u00f3wnie\u017c. I gor\u0105co pozdrawiam wszystkich polskoj\u0119zycznych w Niemczech.<\/p>\n Samo \u017bycie, nr 5(33), maj 1998<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dariusz Muszer rozmawia z kamieniami, a J\u00f3zef Pless z Dariuszem Muszerem. J\u00f3zef Pless: Dariusz Muszer jest dla mnie przede wszystkim poet\u0105, znam te\u017c troch\u0119 Twoj\u0105 proz\u0119; powiedz, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce prawnik, gdy\u017c wiem, \u017ce studiowa\u0142e\u015b w Polsce w\u0142a\u015bnie ten kierunek, pisze wiersze i do tego tak nami\u0119tnie delikatne, jak te spotkane w tomiku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,29,4,18],"tags":[21,20,22,3,30,19],"class_list":["post-144","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiega-zielonej-kamizelki","category-ludziojad","category-wolnosc-pachnie-wanilia","category-wywiad","tag-dariusz-muszer","tag-jozef-pless","tag-ksiega-zielonej-kamizelki","tag-list-oceaniczny","tag-ludziojad","tag-samo-zycie"],"yoast_head":"\n![\"die-geliebten-aus-r-und-andere-gedichte\"](\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-geliebten-aus-r-und-andere-gedichte-183x300.jpg\")
<\/a>D.M.:<\/strong> Na niemieckiej scenie funkcjonuj\u0119 tak, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tutejszych autor\u00f3w: to przemykam si\u0119 cichaczem, to walcz\u0119 jak… baran. Przebijam st\u0119pionymi rogami mur, by nie rzec zmow\u0119 milczenia. W 1995 roku otrzyma\u0142em stypendium tw\u00f3rcze rz\u0105du Dolnej Saksonii, a w 1997 stypendium niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych na literack\u0105 podr\u00f3\u017c do Norwegii. Jestem pierwszym w dziejach polskoj\u0119zycznym autorem, kt\u00f3rego Niemcy wys\u0142a\u0142y w charakterze ambasadora kultury na P\u00f3\u0142noc. Poza tym od lat do\u015b\u0107 regularnie zapraszany jestem na odczyty i podia dyskusyjne, publikuj\u0119 w antologiach (najbardziej zadowolony jestem z tej wydanej przez PEN-Club Lichtenstein w 1993) i w nielicznych na terenie Niemiec pismach literackich, np. w \u201eDie Horen<\/a>\u201d, monachijskim \u201eTorso\u201d czy multimedialnej \u201ePctera\u201d, ukazuj\u0105cej si\u0119 jako CD-ROM. Oczwi\u015bcie wydaj\u0119 tutaj r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cki. Na przyk\u0142ad powie\u015b\u0107 \u201eLudziojad<\/a>\u201d ukaza\u0142a si\u0119 w 1993 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy niemiecko-norwesko-perskiej w Archipel Verlag. \u201eDie Geliebten aus R. und andere Gedichte<\/a>\u201d, m\u00f3j pierwszy tomik po niemiecku, kt\u00f3ry wyszed\u0142 w 1990, nadal znajduje si\u0119 w moim repertuarze. Tak wi\u0119c \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce jako\u015b tam funkcjonuj\u0119. W ka\u017cdym razie na pewno lepiej, ni\u017c na krajowej scenie, o kt\u00f3rej niewiele mog\u0119 Ci powiedzie\u0107, gdy\u017c rzadko na niej ciele\u015bnie bywam. Publikuj\u0119 tam jednak du\u017co, g\u0142\u00f3wnie w sopockim \u201eToposie\u201d: eseje, t\u0142umaczenia i recenzje; poza tym opowiadania i felietony w innych literackich periodykach. Na antenie Radia Zach\u00f3d, z kt\u00f3rym zwi\u0105zany jestem od 1981 roku, prezentowane s\u0105 regularnie w odcinkach moje powie\u015bci oraz wiersze. Bardziej interesuj\u0105ca wydaje mi si\u0119 by\u0107 polska scena literacka na Zachodzie, i z ni\u0105 czuj\u0119 si\u0119 emocjonalnie zwi\u0105zany. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 stale z kanadyjskim \u201eListem Oceanicznym\u201d oraz z \u201eBundesstrasse1\u201d, kwartalnikiem literackim wychodz\u0105cym w Konstancji.<\/p>\n![\"die-freiheit-riecht-nach-vanille\"](\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\")
<\/a>D.M.:<\/strong> Aby zobrazowa\u0107 moje kontakty z polskim czytelnikiem powiem, \u017ce przez ostatnie 10 lat nie odby\u0142em na terenie Niemiec \u017cadnego spotkania autorskiego po polsku. Z jednym chlubnym wyj\u0105tkiem: kilka lat temu czyta\u0142em w Kilonii w dw\u00f3ch j\u0119zykach. Przyznaj\u0119, \u017ce by\u0142o to najwspanialsze spotkanie, jakie dane mi by\u0142o prze\u017cy\u0107, a w ci\u0105gu ostatnich lat zje\u017adzi\u0142em niemal\u017ce ca\u0142e Niemcy. Szczerzy, otwarci ludzie, dla kt\u00f3rych polski i niemiecki s\u0105 r\u00f3wnoprawnymi j\u0119zykami. No i wspania\u0142a organizacja! Oczywi\u015bcie, \u017ce chcia\u0142bym wi\u0119cej czyta\u0107 dla polskiej publiczno\u015bci, jednak\u017ce propozycje przychodz\u0105 wy\u0142\u0105cznie ze strony niemieckiej. Tak wida\u0107 musi by\u0107. Mog\u0119 m\u00f3wi\u0107 o szcz\u0119\u015bciu, \u017ce nie jestem skazany na prezentacj\u0119 swojej tw\u00f3rczo\u015bci wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku polskim \u2013 zdech\u0142bym z g\u0142odu i rozgoryczenia. Ostatni\u0105 powie\u015b\u0107, \u201eDie Freiheit riecht nach Vanille<\/a>\u201d, napisa\u0142em po niemiecku. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b przet\u0142umaczy j\u0105 kiedy\u015b na polski. Ja z pewno\u015bci\u0105 tego nie zrobi\u0119.
\nA je\u015bli chodzi o moje \u015brodowisko literackie, to stanowi\u0105 je autorzy, kt\u00f3rych ksi\u0105\u017cki stoj\u0105 u mnie na p\u00f3\u0142ce. Niezwyk\u0142ej przyjemno\u015bci dostarcza mi od lat rozmawianie z pisarzami skandynawskimi, szczeg\u00f3lnie z Knutem Hamsunem. To wielki i nowoczesny pisarz, kt\u00f3rego wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzie\u0142 nadal czeka na wydanie w j\u0119zyku polskim. To r\u00f3wnie\u017c jest znamienne.<\/p>\n![\"Ksi\u0119ga](\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/ksiega-zielonej-kamizelki-274x300.jpg\")
<\/a>D.M.:<\/strong> Norge, my life, mon amour! Moja duchowa ojczyzna! W Norwegii us\u0142ysza\u0142em po raz pierwszy to, czego zawsze szuka\u0142em: brzmienie ciszy. Kraina ta nada\u0142a mi form\u0119, wcze\u015bniej by\u0142em tylko dwuno\u017cn\u0105 bry\u0142\u0105 mi\u0119sa i t\u0142uszczu. Tak musia\u0142 wygl\u0105da\u0107 \u015bwiat w chwili stworzenia, jak teraz wygl\u0105da Norwegia. My\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli B\u00f3g chce kogo\u015b nagrodzi\u0107 za wszystkie wcze\u015bniejsze \u017cycia, wysy\u0142a go w\u0142a\u015bnie do Norwegii. Tam idzie si\u0119 po raz ostatni, potem nie wraca si\u0119 ju\u017c na Ziemi\u0119. \u201eKsi\u0119ga zielonej kamizelki<\/a>\u201d jest zapisem szama\u0144skiej podr\u00f3\u017cy (taki zreszt\u0105 jest podtytu\u0142 niemieckiej wersji: \u201eDas Buch der gruenen Weste. Eine schamanische Reise nach Norwegen\u201d), jak\u0105 odby\u0142em do korzeni trzech \u015bwiat\u00f3w. Powt\u00f3rz\u0119 jeszcze to, co kiedy\u015b powiedzia\u0142em w wywiadzie dla pewnej niemieckiej gazety: Ludzie tacy jak ja potrzebuj\u0105 P\u00f3\u0142nocy. Norwegia to kraina, gdzie wci\u0105\u017c jeszcze \u017cyje wszystko to, co w Europie ju\u017c zniszczyli\u015bmy i o czym ju\u017c zapomnieli\u015bmy; to kraina, do kt\u00f3rej je\u017cd\u017c\u0105 bogowie, gdy zapragn\u0105 odpocz\u0105\u0107.<\/p>\n