{"id":133,"date":"2015-06-01T22:10:27","date_gmt":"2015-06-01T20:10:27","guid":{"rendered":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?p=133"},"modified":"2015-06-08T10:30:32","modified_gmt":"2015-06-08T08:30:32","slug":"adam-wiedemann-literacka-inwazja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/","title":{"rendered":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja"},"content":{"rendered":"

Polacy, kt\u00f3rzy pisz\u0105 po niemiecku, podobaj\u0105 si\u0119 Niemcom bardziej, ni\u017c Polakom Polacy pisz\u0105cy po polsku. Taki to wniosek mo\u017cna wysnu\u0107, przegl\u0105daj\u0105c (niemieckie) recenzje z najnowszych powie\u015bci Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.<\/p>\n

Wszyscy ci trzej autorzy urodzili si\u0119 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w Polsce (Knapp w Warszawie, Becker w mazurskich Bartoszycach, Muszer gdzie\u015b w Pozna\u0144skiem), wszyscy trzej wyemigrowali (Knapp w 1976 do Wiednia, Muszer i Becker w nast\u0119pnej dekadzie do Niemiec), wszyscy te\u017c postanowili zosta\u0107 po prostu pisarzami niemieckimi, odnosz\u0105c w tej mierze sukces, jakiego (zacytujmy Mart\u0119 Kijowsk\u0105:) nie by\u0142o od czas\u00f3w Przybyszewskiego. Sukces tym wi\u0119kszy, \u017ce jako pisarze niemieccy znale\u017ali si\u0119 poza obszarem zainteresowa\u0144 polskiej machiny promocyjnej i podczas ubieg\u0142orocznych targ\u00f3w we Frankfurcie nikt o nich nie us\u0142ysza\u0142.<\/p>\n

Knapp zadebiutowa\u0142 w roku 1994<\/h4>\n

zbiorem opowiada\u0144 \u201eFranio\u201d, za kt\u00f3ry otrzyma\u0142 nagrod\u0119 literack\u0105 \u201eAspekt\u00f3w\u201d, za\u015b Marcel Reich-Ranicki (ten sam, kt\u00f3ry jednym machni\u0119ciem r\u0119ki zby\u0142 Tulli, Stasiuka i Tokarczuk) pochwali\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 w swoim telewizyjnym \u201eKwartecie\u201d za \u201ehumor, figlarno\u015b\u0107 i dowcip\u201d (ten komplement pojawia si\u0119 w niemal wszystkich artyku\u0142ach o Knappie, wi\u0119c i ja go niniejszym przytaczam).<\/p>\n

Rozpatrywany w kontek\u015bcie polskiej literatury emigracyjnej by\u0142by \u201eFranio\u201d pozycj\u0105 bardzo nietypow\u0105 (i pewnie dlatego jego polski przek\u0142ad zosta\u0142 praktycznie zignorowany przez recenzent\u00f3w): \u201ebohaterem\u201d sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na\u0144 utwor\u00f3w jest podwarszawski Anin (w miejscowo\u015bci tej pisarz si\u0119 wychowa\u0142 i do dzi\u015b sp\u0119dza tam wakacje), zaludniony przez kilkana\u015bcie opisanych z dobroduszn\u0105 ironi\u0105 postaci, wiod\u0105cych swoje nieco groteskowe \u2013 zabawne i wzruszaj\u0105ce \u2013 potyczki z Losem (a niekiedy te\u017c z najzupe\u0142niej realnym Szatanem).<\/p>\n

Krytycy zgodnie podkre\u015blaj\u0105 \u201eczesko\u015b\u0107\u201d opowiada\u0144 Knappa, zauwa\u017caj\u0105c te\u017c podobie\u0144stwa do tw\u00f3rczo\u015bci Roberta Walsera; ja ze swej strony doda\u0142bym tu opowiadania (zw\u0142aszcza te przedwojenne) Micha\u0142a Choroma\u0144skiego. Do\u0142\u0105czaj\u0105c do grona piewc\u00f3w \u201esympatycznej prowincji\u201d, potrafi autor \u201eFrania\u201d, z pomoc\u0105 umiej\u0119tnie dozowanej metafizyki i mikrosocjologii, stwarza\u0107 aur\u0119 dra\u017cni\u0105cej moralny zmys\u0142 czytelnika niejednoznaczno\u015bci, kt\u00f3ra chwilami przeobra\u017ca si\u0119 w autentyczn\u0105 (acz traktowan\u0105 z przymru\u017ceniem oka) niesamowito\u015b\u0107. Przede wszystkim jednak ksi\u0105\u017cka ta realizuje idea\u0142 niemieckiej gem\u00fctlichkeit \u2013 jest pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem urocza i bezpretensjonalna.<\/p>\n

Kolejny utw\u00f3r, powie\u015b\u0107 \u201eHerrn Kukas Empfehlungen\u201d (co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201eZalecenia pana Kuki\u201d; 1999) postanowi\u0142 Knapp po\u015bwi\u0119ci\u0107 swemu drugiemu \u201erodzinnemu miastu\u201d, Wiedniowi. Niestety, dozna\u0142 przy tej okazji \u201eemigranckiego uk\u0105szenia\u201d, kt\u00f3re sprawi\u0142o, \u017ce znana z \u201eFrania\u201d \u015bwie\u017co\u015b\u0107 wyobra\u017ani ust\u0105pi\u0142a tu miejsca konwencjonalnej bajce o ch\u0142opcu, kt\u00f3rego przygody s\u0105 do przewidzenia.<\/p>\n

Zdaniem niemieckich krytyk\u00f3w \u201eEmpfelungen\u201d to Schelmenroman, czyli powie\u015b\u0107 \u0142otrzykowska. Jaki\u017c tam jednak \u0142otrzyk z tego Waldemara (tak ma na imi\u0119 g\u0142\u00f3wny bohater, ch\u0142opiec z dobrej, polskiej rodziny, w wieku wczesnostudenckim), kt\u00f3ry tyle \u017ce pragnie, wzorem swoich licznych kole\u017canek i koleg\u00f3w, zobaczy\u0107 \u201emityczny Zach\u00f3d\u201d i zarobi\u0107 tam troch\u0119 pieni\u0119dzy?… \u017baden \u0142otrzyk, raczej archetypiczny biedaczek (Simplicissimus), maj\u0105cy wiecznie szcz\u0119\u015bcie w nieszcz\u0119\u015bciu, co te\u017c nas raczej nudzi, ni\u017c cieszy. Co za przygody prze\u017cywa on w owym Wiedniu, poleconym mu przez (nader wy\u015bwiechtana literacko posta\u0107) globtrottera i alkoholika, pana Kuk\u0119? Ot\u00f3\u017c najpierw sypia w \u201eHotelu Czterech P\u00f3r Roku\u201d (czyli w parku) i troch\u0119 zwiedza (ko\u015bcio\u0142y, kawiarnie \u2013 wiadomo: Wiede\u0144). Potem zostaje oszukany przez nierzetelnego pracodawc\u0119 i omal nie trafia do aresztu, ale w ostatniej chwili chowa si\u0119 za drzewo, dzi\u0119ki czemu poznaje fajnego koleg\u0119, kt\u00f3ry za\u0142atwia mu fajn\u0105 prac\u0119 i mieszkanie, a nawet funduje polsk\u0105 prostytutk\u0119 na urodziny. I tak dalej, a\u017c do momentu, kiedy nasz bohater l\u0105duje z kochank\u0105 swojego szefa w parkowej fontannie.<\/p>\n

Prosz\u0119 wybaczy\u0107 to z grubsza ciosane streszczenie, ale ca\u0142a powie\u015b\u0107 jest (trudno powiedzie\u0107 czemu) wyra\u017anie pozbawiona \u201eg\u0142\u0119bszych znacze\u0144\u201d. Wiede\u0144 Knappa nie okazuje si\u0119 niczym ciekawszym ni\u017c opowie\u015b\u0107 pana Kuki o tym, jak przy grobie Chopina niechc\u0105cy wdepn\u0105\u0142 w g\u00f3wno. W dodatku cierpi na tym narracja: zamiast finezyjnych puent z \u201eFrania\u201d mamy tu zaledwie atrakcyjne fabularnie puenty poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142\u00f3w, co wobec nieatrakcyjno\u015bci opowiadanej historii smakuje jak cienki kompot do cienkiego barszczu. Jedyne, czego mo\u017cemy autorowi \u017cyczy\u0107, to \u017ceby nie s\u0142ucha\u0142 pana Kuki i wr\u00f3ci\u0142 do Anina…
\nW przeciwie\u0144stwie do Knappa,<\/p>\n

Muszer pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142 si\u0142<\/h4>\n

jako pisarz polski. Przed wyjazdem do Hanoweru wyda\u0142 w kraju kilka tomik\u00f3w wierszy, wygra\u0142 te\u017c kilka konkurs\u00f3w; potem, ju\u017c w Niemczech, napisa\u0142 po polsku kilka powie\u015bci, kt\u00f3re jednak nie spotka\u0142y si\u0119 z zainteresowaniem polskich wydawc\u00f3w, i chyba s\u0142usznie (pisz\u0119 to, bo sam czyta\u0142em dwie z nich w maszynopisie i nie by\u0142em zbyt zachwycony perspektyw\u0105 przygotowywania ich do druku). Tym wi\u0119kszym zaskoczeniem jest jego niemiecki debiut, powie\u015b\u0107 \u201eDie Freiheit riecht die Vanille<\/a>\u201d (\u201eWolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105<\/a>\u201d, 1999) \u2013 rzecz sp\u00f3jna, napisana dosadnym, acz klarownym j\u0119zykiem i na dodatek wprowadzaj\u0105ca troch\u0119 \u015bwie\u017cego (a raczej: prowokacyjnie smrodliwego) powietrza do zat\u0119ch\u0142ej kapliczki, jak\u0105 jest \u201enasza literatura na Obczy\u017anie\u201d.<\/p>\n

\"die-freiheit-riecht-nach-vanille\"<\/a>Muszer postanowi\u0142 rozdra\u017cni\u0107 wszystkich i zrobi\u0142 to w spos\u00f3b wszystkich zadowalaj\u0105cy. Niemieccy krytycy s\u0105 zachwyceni: wreszcie kto\u015b nie zostawi\u0142 na Niemcach suchej nitki, da\u0142 im nie\u017ale popali\u0107, zaspokoi\u0142 ich jak\u017ce d\u0142ugo i w utajeniu \u017cywione masochistyczne potrzeby.<\/p>\n

Por\u00f3wnuj\u0105 Muszera do Grassa, co nam si\u0119 oczywi\u015bcie wydaje niepodobie\u0144stwem, bo przecie\u017c nasz Grass to Chwin (ale te\u017c, b\u0105d\u017amy szczerzy, taki z Chwina Grass, jak i z Muszera \u2013 toutes proportions gard\u00e9es). Tymczasem Muszer wcale nie krytykuje Niemiec, on si\u0119 z nich mo\u017ce czasami na\u015bmiewa (jak kiedy z upodobaniem u\u017cywa historycznie obci\u0105\u017conego s\u0142owa Lager na okre\u015blenie obozu dla przesiedle\u0144c\u00f3w, do kt\u00f3rego bohater powie\u015bci zmierza jak Odys do swojej Itaki), ale te\u017c na sw\u00f3j spos\u00f3b je lubi.<\/p>\n

Rzecz\u0105 krytykowan\u0105 \u2013 i to z niebywa\u0142ym impetem \u2013 jest tu bezsens Historii, spoczywaj\u0105cej na naszych \u2013 polskich i niemieckich \u2013 karkach niczym bezlitosne jarzmo, kt\u00f3re sprawia, i\u017c ka\u017cdy, kto rodzi si\u0119 po prawej lub lewej stronie Odry, jest osobnikiem potencjalnie napi\u0119tnowanym. D\u0105\u017cenie do \u201elikwidacji Historii\u201d zyskuje u Muszera wymiar metaforyczny. Knappowski Waldemar zaledwie aspirowa\u0142 do roli \u201e\u0142otrzyka\u201d, za to Muszerowskiego Naletnika nazwa\u0107 musimy \u201eniez\u0142ym szelm\u0105\u201d: wnuk zbrodniarza wojennego, syn dzieciob\u00f3jczyni, zostawia \u017con\u0119 (\u017byd\u00f3wk\u0119) w ci\u0105\u017cy bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, by zosta\u0107 \u201eprawdziwym Niemcem\u201d, a gdy ta w ko\u0144cu odnajduje go \u2013 zabija j\u0105 i dzieci w spos\u00f3b i\u015bcie bestialski (tzn. tak, jak si\u0119 zadusza ma\u0142e koty w kojcu).<\/p>\n

Z pocz\u0105tku wydaje si\u0119, \u017ce to zwyk\u0142e epatowanie makabr\u0105, ale chodzi tu przecie\u017c o walk\u0119 (bohatera) z ide\u0105 Rodziny, co na planie og\u00f3lniejszym reprezentuje zmagania (Muszera) z widmem Zbiorowej Pami\u0119ci, Dziedzictwa Narodowego i innych szlachetnych Ci\u0105g\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rymi nasza Ojczyzna prezentuje si\u0119, jak matka Naletnika (zgwa\u0142cona dziwka) ze swoimi niechcianymi ci\u0105\u017cami. To oczywi\u015bcie potworne, co m\u00f3wi nam Muszer, ale niemniej potworne by\u0142o to, \u017ce nikt nam tego wcze\u015bniej przez tyle lat nie m\u00f3wi\u0142. A tak swoj\u0105 drog\u0105, c\u00f3\u017c oni tak szastaj\u0105 tym swoim jedynym Grassem. Ja np. nie nazwa\u0142bym nigdy Muszera \u201enowym Gombrowiczem\u201d, ju\u017c cho\u0107by dlatego, \u017ce Gombrowicz robi\u0142 w wielkim stylu to, co Muszer za\u0142atwia po szelmowsku i zza winkla.<\/p>\n

Co innego Becker.<\/h4>\n

Ten ka\u017ce nam si\u0119 napawa\u0107 specyficznym zapachem \u201eduszy polskiej\u201d, zamkni\u0119tej w ciele wujka Miros\u0142awa, g\u0142\u00f3wnego protagonisty powie\u015bci \u201eOnkel Jimmy, die Indianer ind ich\u201d (2001; \u201eJimmy\u201d to, jak si\u0119 okazuje, angielska wersja imienia \u201eMiros\u0142aw\u201d).<\/p>\n

Je\u017celi Muszer uczyni\u0142 fabularn\u0105 tkank\u0119 swojego dzie\u0142a na wz\u00f3r serialu brazylijskiego (wszyscy jeste\u015bmy ze sob\u0105 spokrewnieni, wszyscy jeste\u015bmy Europejczykami, ka\u017cdy z nas ma dziadka ze strony matki, kt\u00f3ry zamordowa\u0142 dziadka ze strony ojca, bo tak chcia\u0142a Historia), to Becker zrobi\u0142 co\u015b w rodzaju komedii slapstickowej (tacy \u201elepsi Kiepscy\u201d) z wujkiem w roli Binga Cosby\u2019ego \u00e0 rebours.<\/p>\n

Wujek jest zabawny, \u017ca\u0142osny, obrzydliwy i sympatyczny, reprezentuje typ drobnego kombinatora, oportunisty, m\u0105ciwody i moczymordy, a jednak narrator, Teofil (przypominaj\u0105cy jako \u017cywo znanego nam Waldemara) kocha go ponad wszystko i towarzyszy mu wiernie \u201ena kanadyjskim bruku\u201d, po\u015br\u00f3d Indian, kt\u00f3rzy jako jedyni okazuj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 naiwni, by si\u0119 z wujkiem sprzymierzy\u0107 (Indianie pe\u0142ni\u0105 w utworze funkcj\u0119 dwuznaczn\u0105: z jednej strony stanowi\u0105 rzeczywisty \u201emargines spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d: leniwi i pozbawieni jakiejkolwiek tw\u00f3rczej inicjatywy; z drugiej \u2013 zostali przecie\u017c we w\u0142asnej ojczy\u017anie zepchni\u0119ci do roli parias\u00f3w, a wi\u0119c s\u0105 niczym nasze w\u0142asne odbicie w zwierciadle Atlantyku). Dlaczego Teofil kocha wujka? W finale powie\u015bci wychodzi na jaw, \u017ce wujek tak naprawd\u0119 jest jego ojcem (matka Teofila \u017ale si\u0119 prowadzi\u0142a, kolejna wyrodna matka w naszym zestawie).<\/p>\n

Ale to nie wszystko. Wujek to kwintesencja Polaka i Teofil, jako r\u00f3wnie\u017c Polak, zmuszony jest go kocha\u0107 si\u0142\u0105 rzeczy, bezwarunkowo, taki los. Do\u015b\u0107 gorzka prawda jak na tak \u015bmieszn\u0105 powie\u015b\u0107, ale te\u017c wystarczaj\u0105co gorzka, \u017ceby j\u0105 uzna\u0107 za ca\u0142kiem niez\u0142\u0105.<\/p>\n

Gazeta Wyborcza, 29 sierpnia 2001, nr 201 (3456)
\n\u00a9 Adam Wiedemann<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polacy, kt\u00f3rzy pisz\u0105 po niemiecku, podobaj\u0105 si\u0119 Niemcom bardziej, ni\u017c Polakom Polacy pisz\u0105cy po polsku. Taki to wniosek mo\u017cna wysnu\u0107, przegl\u0105daj\u0105c (niemieckie) recenzje z najnowszych powie\u015bci Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera. Wszyscy ci trzej autorzy urodzili si\u0119 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w Polsce (Knapp w Warszawie, Becker w mazurskich Bartoszycach, Muszer gdzie\u015b w Pozna\u0144skiem), […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,4],"tags":[12,13,84,14,7],"class_list":["post-133","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recenzja","category-wolnosc-pachnie-wanilia","tag-adam-wiedemann","tag-artur-becker","tag-die-freiheit-riecht-nach-vanille","tag-radek-knapp","tag-wolnosc-pachnie-wanilia"],"yoast_head":"\nAdam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-06-01T20:10:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-06-08T08:30:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kalong\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kalong\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kalong\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"headline\":\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja\",\"datePublished\":\"2015-06-01T20:10:27+00:00\",\"dateModified\":\"2015-06-08T08:30:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\"},\"wordCount\":1524,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"keywords\":[\"Adam Wiedemann\",\"Artur Becker\",\"Die Freiheit riecht nach Vanille\",\"Radek Knapp\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\"],\"articleSection\":[\"Recenzja\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\",\"name\":\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"datePublished\":\"2015-06-01T20:10:27+00:00\",\"dateModified\":\"2015-06-08T08:30:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"description\":\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Adam Wiedemann: Literacka inwazja\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\",\"name\":\"Dariusz Muszer\",\"description\":\"pisarz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\",\"name\":\"Kalong\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kalong\"},\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer","description":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer","og_description":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.","og_url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/","og_site_name":"Dariusz Muszer","article_published_time":"2015-06-01T20:10:27+00:00","article_modified_time":"2015-06-08T08:30:32+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Kalong","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kalong","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/"},"author":{"name":"Kalong","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"headline":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja","datePublished":"2015-06-01T20:10:27+00:00","dateModified":"2015-06-08T08:30:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/"},"wordCount":1524,"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","keywords":["Adam Wiedemann","Artur Becker","Die Freiheit riecht nach Vanille","Radek Knapp","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105"],"articleSection":["Recenzja","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/","name":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - Dariusz Muszer","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","datePublished":"2015-06-01T20:10:27+00:00","dateModified":"2015-06-08T08:30:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"description":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja - o powie\u015bciach Radka Knappa, Dariusza Muszera i Artura Beckera.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#primaryimage","url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","contentUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/adam-wiedemann-literacka-inwazja\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Adam Wiedemann: Literacka inwazja"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/","name":"Dariusz Muszer","description":"pisarz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48","name":"Kalong","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kalong"},"url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}