Wiem, \u017ce mi pani nie mo\u017ce da\u0107 spokoju z tym Wali\u0144skim Ryszardem. Taka ju\u017c rola pani przypad\u0142a, \u017ceby wstawia\u0107 si\u0119 za z\u0142ymi lud\u017ami. Kto\u015b pani to nakaza\u0142. Wczoraj znowu nie mog\u0142em spa\u0107, bo na kolacj\u0119 zjad\u0142em ca\u0142y studzieniec od pani. Bardzo mi smakowa\u0142, ale w nocy rozbola\u0142 mnie brzuch. To nie wina studzie\u0144ca, tylko moja. Niepotrzebnie zniszczy\u0142em sobie \u017co\u0142\u0105dek. Wrzuci\u0142em do niego za m\u0142odu zbyt du\u017co taniego i pod\u0142ego \u017carcia, tote\u017c jest w kiepskim stanie. Zdecydowa\u0142em, \u017ce pomog\u0119 pani zrozumie\u0107 tego Wali\u0144skiego Ryszarda. \u017beby pani wiedzia\u0142a, kogo w\u0142a\u015bciwie pani tak broni. Ach, pani go wcale nie broni? To po co pani ci\u0105gle o niego pyta? Obiektywna prawda? Co\u015b takiego nie istnieje, pani to wie. Jest tylko prawda pojedynczego cz\u0142owieka, a i w tak\u0105 nie nale\u017cy wierzy\u0107. Kto\u015b powiedzia\u0142: ilu ludzi, tyle prawd. Ja bym powiedzia\u0142, \u017ce prawd jest wi\u0119cej ni\u017c ludzi. Bo ka\u017cdy cz\u0142owiek nosi w sobie kilka prawd, a jeszcze wi\u0119cej k\u0142amstw.<\/p>\n
Przyznaj\u0119, \u017ce ten\u017ce Wali\u0144ski Ryszard chodzi\u0142 ze mn\u0105 do technikum. I to w\u0142a\u015bnie on wtedy nas wszystkich zdradzi\u0142, a nie ja. Sam mi kiedy\u015b o tym powiedzia\u0142, gdy pili\u015bmy w\u00f3dk\u0119. Wcale nie \u017ca\u0142owa\u0142, \u017ce doni\u00f3s\u0142 na ch\u0142opak\u00f3w. Ba, przechwala\u0142 si\u0119 tym, bo my\u015bla\u0142, \u017ce jestem taki sam jak on! Lecz ja taki nigdy nie by\u0142em. To tacy jak on zgotowali mi ten los. To przez nich musia\u0142em wyjecha\u0107 i b\u0142\u0105ka\u0107 si\u0119 po \u015bwiecie.<\/p>\n
Nigdy nie poj\u0105\u0142em Zachodu i nigdy te\u017c go nie pojm\u0119, a ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce to zrobili, opowiadaj\u0105 bajki. Zachodu nie da si\u0119 zrozumie\u0107, bo to stan ducha, a nie stan konta. Ka\u017cdy, kto si\u0119 tam nie urodzi\u0142 i tam nie dorasta\u0142, ka\u017cdy, kogo rodzina nie mieszka na tamtych ziemiach od pokole\u0144, pozostanie na zawsze obcy. Nie inaczej jest u nas. Ludzie nie powinni emigrowa\u0107, powinni \u017cy\u0107 tam, gdzie si\u0119 urodzili i nigdy nie opuszcza\u0107 domowych pieleszy. Na wycieczki mog\u0105 je\u017adzi\u0107, zwiedza\u0107 obce kraje te\u017c, ale zawsze musz\u0105 wraca\u0107 do swoich konfitur i zapach\u00f3w, do swoich drzew i rzek.<\/p>\n
Z Wali\u0144skim Ryszardem zetkn\u0105\u0142em si\u0119 ponownie podczas studi\u00f3w. By\u0142em ju\u017c wtedy \u017conaty i mia\u0142em dziecko. Do niby przypadkowego, a w rzeczywisto\u015bci dok\u0142adnie zaplanowanego przez niego spotkania dosz\u0142o na wiadukcie przy budynku opery. Powiedzia\u0142, \u017ce studiuje histori\u0119 i mieszka nieopodal na stancji. Nie chcia\u0142em si\u0119 z nim zadawa\u0107, ale tak nalega\u0142 i wspomina\u0142 o starych czasach, \u017ce nie mia\u0142em innego wyj\u015bcia, musia\u0142em z nim p\u00f3j\u015b\u0107. Postawi\u0142 na stole zagraniczne puszki, such\u0105 kie\u0142bas\u0119, mas\u0142o i rosyjsk\u0105 w\u00f3dk\u0119, a gdy zapyta\u0142em, sk\u0105d ma te wspania\u0142o\u015bci, u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 tylko tajemniczo i powiedzia\u0142, \u017ce jak si\u0119 postaram, to te\u017c b\u0119d\u0119 to wszystko mia\u0142. Bo musi pani wiedzie\u0107, \u017ce wtedy w normalnych sklepach takich rzeczy nikt na oczy nie ogl\u0105da\u0142. Przegadali\u015bmy p\u00f3\u0142 nocy, pij\u0105c, ob\u017ceraj\u0105c si\u0119 i pal\u0105c drogie papierosy \u2013 i tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 moja gehenna.<\/p>\n
Wci\u0105gn\u0105\u0142 mnie do pracy w podziemiu, gdzie, jak od razu zauwa\u017cy\u0142em, by\u0142 bardzo powa\u017cany i lubiany. Jako \u017ce mam niez\u0142y zmys\u0142 techniczny, przydzielili mnie do powielacza. Czasami przez tydzie\u0144 nie wychodzi\u0142em na \u015bwie\u017ce powietrze, poniewa\u017c podczas produkcji danej partii broszur czy ulotek nikomu nie wolno by\u0142o opuszcza\u0107 tajnej drukarni, taka by\u0142a zasada. Zajmowa\u0142em si\u0119 te\u017c roznoszeniem bibu\u0142 do wyznaczonych punkt\u00f3w i kupowaniem papieru, w ka\u017cdym sklepie wolno mi by\u0142o naby\u0107 tylko jedn\u0105 ryz\u0119.<\/p>\n
Jakie\u015b trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej Wali\u0144ski zorganizowa\u0142 spotkanie z pewnym go\u015bciem. Od razu wiedzia\u0142em, co to za o\u015bliz\u0142a figura. O nic nie prosi\u0142, do niczego nie namawia\u0142, chcia\u0142 tylko, \u017ceby\u015bmy od czasu do czasu usiedli wsp\u00f3lnie przy stoliku w kawiarni i pogadali. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Cztery razy spotkali\u015bmy si\u0119, a gdy tajniak zacz\u0105\u0142 narzeka\u0107, \u017ce ma\u0142o mu m\u00f3wi\u0119, w dodatku wy\u0142\u0105cznie o b\u0142ahych sprawach, postanowi\u0142em wi\u0119cej nie przychodzi\u0107.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku grudnia wezwali mnie do siebie i postawili spraw\u0119 jasno: albo zabior\u0119 si\u0119 do porz\u0105dnej roboty, albo oni wezm\u0105 si\u0119 za moj\u0105 \u017con\u0119 i dziecko, a mnie wy\u015bl\u0105 do wojska. Podpisa\u0142em wszystko, co dali mi do podpisania, bo si\u0119 ba\u0142em. Nie zd\u0105\u017cy\u0142em ju\u017c stawi\u0107 si\u0119 na kolejn\u0105 rozmow\u0119 w kawiarni, bo og\u0142oszono stan wojenny. Reszt\u0119 pani zna. Mnie z\u0142apano, gdy przemyka\u0142em si\u0119 do kryj\u00f3wki wskazanej mi przez Wali\u0144skiego, a on sam ukrywa\u0142 si\u0119 i nadal dzia\u0142a\u0142 w podziemiu, sypiaj\u0105c z moj\u0105 \u017con\u0105 i donosz\u0105c na wszystkich.<\/p>\n
Co mi tu pani pokazuje? Kolejne raporty? Z wizyt esbecji w internacie? Kto to pani da\u0142? Przychodzi\u0142 taki jeden i wypytywa\u0142 o r\u00f3\u017cne sprawy, papierosy za to mia\u0142em i paczki od rodziny cz\u0119\u015bciej dostawa\u0142em. Nic wa\u017cnego mu nie m\u00f3wi\u0142em, same bzdury ustalone wcze\u015bniej z ch\u0142opakami w celi. Bo oni wiedzieli, po co tamten przychodzi\u0142. Powiedzia\u0142em im o wszystkim, a oni poinstruowali mnie, jak mam si\u0119 zachowywa\u0107. Niech pani schowa te papiery, nie robi\u0105 na mnie \u017cadnego wra\u017cenia.<\/p>\n
A swoj\u0105 drog\u0105, czy nie wydaje si\u0119 pani dziwne, \u017ce na tak\u0105 ma\u0142\u0105 p\u0142otk\u0119 jeszcze dzisiaj mo\u017cna znale\u017a\u0107 tyle hak\u00f3w? Dokumentacja dotycz\u0105ca mnie nie zagin\u0119\u0142a. Nikt nie zadba\u0142 o to, \u017ceby strawi\u0142y j\u0105 p\u0142omienie. Za moj\u0105 zdrad\u0105 ci\u0105gnie si\u0119 wielki warkocz, jakbym by\u0142 jak\u0105\u015b prawdziw\u0105 komet\u0105. A o Wali\u0144skim Ryszardzie cisza, nic pani o nim nie znajdzie w archiwach. Nie jest i nigdy nie b\u0119dzie na \u017cadnej li\u015bcie. Ma tak\u0105 bia\u0142\u0105 kamizelk\u0119, \u017ce tylko pozazdro\u015bci\u0107. Potrafi\u0142 zadba\u0107 o siebie; chodz\u0105c po piekle, nawet nie osmoli\u0142 nogawek. Taki z niego by\u0142 spryciarz. Po zmianie ustroju szybko odnalaz\u0142 si\u0119 w nowym wspania\u0142ym \u015bwiecie. Transformacja mu nie zaszkodzi\u0142a, tylko nada\u0142a tempa jego karierze. Ale tak to ju\u017c jest z mutantami: szybko dopasowuj\u0105 si\u0119 do koloru, kszta\u0142tu i pojemno\u015bci nowej kieszeni. Pracowa\u0142 w ministerstwie, mia\u0142 udzia\u0142y w r\u00f3\u017cnych sp\u00f3\u0142kach, stale pojawia\u0142 si\u0119 w telewizji, gdzie gada\u0142 i gada\u0142, t\u0142umacz\u0105c ludziom, co w tym \u015bwiecie jest dobre, a co z\u0142e.<\/p>\n
I teraz ju\u017c pani w ko\u0144cu wie, dlaczego Wali\u0144skiemu Ryszardowi obci\u0119to j\u0119zyk, kt\u00f3ry policja znalaz\u0142a p\u00f3\u017aniej w koszu na \u015bmieci. Natomiast praw\u0105 r\u0119k\u0119 straci\u0142 za to, \u017ce si\u0119gn\u0105\u0142 po cudz\u0105 \u017con\u0119, \u017ce podpisywa\u0142 donosy i \u017ce poda\u0142 mi j\u0105 na wiadukcie ko\u0142o opery, gdy \u017c\u00f3\u0142k\u0142y li\u015bcie i zaczyna\u0142a si\u0119 jesie\u0144. A powieszony i spalony zosta\u0142 za zdrad\u0119, jakiej dopu\u015bci\u0142 si\u0119 w stosunku do wszystkich niewinnych zdrajc\u00f3w.<\/p>\n
Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie \u015bmier\u0107 zgotowa\u0142em dla niego, o takiej marzy\u0142em przez ostatnie trzydzie\u015bci lat.<\/p>\n
Lecz on zd\u0105\u017cy\u0142 podpisa\u0107 sw\u00f3j kolejny cyrograf, i tym samym uciek\u0142 mi sprzed nosa. Na pustej drodze da\u0142 si\u0119 rozdepta\u0107 przez ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119. To nie ja, niestety, go zabi\u0142em, tylko ulewa, kt\u00f3ra owego pami\u0119tnego popo\u0142udnia spad\u0142a na miasto, i zupe\u0142nie przypadkowy kierowca, kt\u00f3ry nie zd\u0105\u017cy\u0142 zahamowa\u0107, gdy Wali\u0144ski Ryszard nagle wyskoczy\u0142 na ulic\u0119. Ja tylko zamkn\u0105\u0142em za nim okno, bo zrobi\u0142 si\u0119 straszny przeci\u0105g w mieszkaniu. Dlatego te\u017c policja znalaz\u0142a moje odciski palc\u00f3w na klamce. A potem mnie tutaj, niewinnie, osadzono. I Wali\u0144ski wygra\u0142 kolejne \u017cycie.<\/p>\n