![\"die-freiheit-riecht-nach-vanille\"](\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\")
<\/a>Gdy kto\u015b zatrzaskuje za sob\u0105 drzwi, powstaje echo. Zale\u017cnie od tego, jak g\u0142o\u015bno, jak mocno drzwi zostaj\u0105 zatrza\u015bni\u0119te, echo rozp\u0142ywa si\u0119 wolnej albo szybciej. Kto\u015b znajduje si\u0119 po drugiej stronie drzwi, drzwi s\u0105 zamkni\u0119te, kto\u015b odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do nich plecami i oddala si\u0119. Kropka nad i zosta\u0142a postawiona, oto koniec, kto\u015b pozostawi\u0142 co\u015b za sob\u0105, za tymi drzwiami. Trzask zamykanych drzwi by\u0142 wa\u017cny, aby sobie samemu i by\u0107 mo\u017ce te\u017c innym wyra\u017anie da\u0107 do zrozumienia, \u017ce oto w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0142 koniec. Trzask drzwi ma wtedy sens, je\u015bli r\u00f3wnoznaczny jest z punktem ko\u0144cowym. Przera\u017caj\u0105cy, wyzwalaj\u0105cy moment \u2013 nic wi\u0119cej.<\/p>\nKsi\u0105\u017cka Dariusza Muszera opisuje odwr\u00f3cenie tego sensu \u2013 oddalanie si\u0119, kt\u00f3rego echo staje si\u0119 coraz g\u0142o\u015bniejsze. Wzbiera zwolna, tydzie\u0144 za tygodniem, miesi\u0105c za miesi\u0105cem, rok po roku. Im d\u0142u\u017cej ten, kt\u00f3ry oddala si\u0119, \u017cyje za zatrza\u015bni\u0119tymi drzwiami, tym g\u0142o\u015bniejszym staje si\u0119 w nim to, co pragn\u0105\u0142 pozostawi\u0107 za sob\u0105. Dopada go to, naskakuje przypadkowymi obrazami z telewizora, przypadkowymi znajomo\u015bciami, wsz\u0119dzie jest obecne, tutaj, w innym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym uroi\u0142 sobie, \u017ce jest bezpieczny. Bohater ksi\u0105\u017cki, ten Naletnik, nie mo\u017ce umkn\u0105\u0107 przed przesz\u0142o\u015bci\u0105, nie mo\u017ce jej zaprzeczy\u0107, strz\u0105sn\u0105\u0107 z siebie. Gdy ju\u017c wierzy, \u017ce szcz\u0119\u015bliwie j\u0105 zapomnia\u0142, nagle stoi ona przed nim, wpatruj\u0105c si\u0119 w niego niczym czyhaj\u0105ca bestia. W ko\u0144cu zdradza \u017con\u0119 i w\u0142asne dzieci, gdy\u017c pochodz\u0105 z wczoraj. Ale i to nie pomaga, wprost przeciwnie: jego przekl\u0119ta przesz\u0142o\u015b\u0107 jest z nim za pan brat. Naletnik staje si\u0119 ponownie zdrajc\u0105, czyli tym, czym zawsze by\u0142, i nie ma szans sta\u0107 si\u0119 lepszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rym to pragn\u0105\u0142 sta\u0107 si\u0119 za zatrza\u015bni\u0119tymi drzwiami. Jest tym, kim zawsze by\u0142. Zabra\u0142 siebie samego do obcego \u015bwiata, nie ucieknie przed sob\u0105 i w ko\u0144cu ze swojego powodu scze\u017anie \u2013 z powodu wzbieraj\u0105cego \u0142oskotu w\u0142asnej winy. Ko\u0142atanie, gro\u017aba milknie dopiero wtedy, gdy Naletnik rozprawi\u0142 si\u0119 z sob\u0105 samym i ze swoj\u0105 opowie\u015bci\u0105, gdy ju\u017c poskromi\u0142 j\u0105 w jedyny dla siebie mo\u017cliwy spos\u00f3b: ostatkiem si\u0142 zapisa\u0142, ukryty w jednym z hanowerskich schron\u00f3w przed policj\u0105, kt\u00f3ra go poszukuje jako mordercy. Dopiero tutaj robi si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego cicho. Manuskrypt. \u015amier\u0107 w oczach.<\/p>\n
Gdy kto\u015b zmienia \u015bwiaty, stawia siebie samego w innym \u015bwietle. Nie zna siebie takim, jakim zmuszony jest teraz siebie widzie\u0107, musi pozna\u0107 siebie ca\u0142kiem na nowo. Ten, kto zmienia \u015bwiaty w \u015brodku swojego \u017cycia, traktuje siebie jak oczywisto\u015b\u0107, nawet wtedy, gdy \u015bwiat, w kt\u00f3rym dotychczas \u017cy\u0142, by\u0142 dla niego zawsze w\u0105tpliwy. To, \u017ce sam jest produktem tego w\u0105tpliwego \u015bwiata, mo\u017ce dopiero wtedy rozpozna\u0107, gdy go opu\u015bci\u0142. Nie tylko mo\u017ce, ale te\u017c i powinien. Bohater Muszera musi do\u015bwiadczy\u0107 siebie jako \u201eistoty pozaziemskiej\u201d. Im bardziej wnika w ten nowy \u015bwiat, tym bardziej przekonuje si\u0119 o swojej obco\u015bci. Wzbieraj\u0105ce echo. Im d\u0142u\u017cej pozostaje z dala od swojej dawnej ojczyzny, tym bardziej sam siebie przejmuje zgroz\u0105.<\/p>\n
Gdy trzydziestoletni Naletnik przybywa jako przesiedleniec z Polski do Zachodnich Niemiec, \u017celazna kurtyna wci\u0105\u017c jeszcze stoi, nadal egzystuj\u0105 dwa \u015bwiaty. Jest dzieckiem mocno skostnia\u0142ej dyktatury, konflikt jego nawyk\u00f3w i przyzwyczaje\u0144 z zachodnio-niemieck\u0105 normalno\u015bci\u0105 p\u00f3\u017anych lat osiemdziesi\u0105tych zosta\u0142 w tej ksi\u0105\u017cce przyk\u0142adnie opisany. Jako zdrajca, w\u0119szy on wsz\u0119dzie zdrad\u0119; jako poddany, nienawidzi nawet najbardziej przyjaznych urz\u0119dnik\u00f3w czy zachowuj\u0105cych si\u0119 poprawnie ludzi w uniformach. Nie chce przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce nie ma ju\u017c tych przekl\u0119tych stosunk\u00f3w, kt\u00f3re upowa\u017cniaj\u0105 go do tego, aby by\u0142 z\u0142ym cz\u0142owiekiem, na kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by zrzuci\u0107 win\u0119 za swoje grzechy i za swoj\u0105 nieudolno\u015b\u0107. Ma pecha, \u017ce bole\u015bnie i wyra\u017anie rozpoznaje pi\u0119tno, jakie pozostawi\u0142a na nim dyktatura, nie chce jednak zaakceptowa\u0107, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za jego nieudan\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 posta\u0107 spoczywa teraz wy\u0142\u0105cznie na jego barkach. Nie chce pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce teraz jest nagle wolny, rzeczywi\u015bcie wolny, niedobrze wolny, ci\u0119\u017cko, bole\u015bnie wolny. I dopiero teraz mo\u017ce rozpozna\u0107 w sobie niewolnego. A tak d\u0142ugo nie zazna spokoju, p\u00f3ki nie odnajdzie siebie samego. Jego nisz\u0105 staje si\u0119 poczekalnia z telewizorem i zupami z puszki. W ekranie mo\u017ce si\u0119 zatopi\u0107, zapodzia\u0107, zapomnie\u0107 o swojej sytuacji. Tak d\u0142ugo, a\u017c pewnego dnia nadane zostaj\u0105 te obrazy, stare obrazy w pewnym filmie dokumentalnym, w kt\u00f3rych rozpoznaje si\u0119 jako potomek morderc\u00f3w i rozstrzelanych.<\/p>\n
Chodzi o scen\u0119 egzekucji z czas\u00f3w drugiej wojny \u015bwiatowej. Jedna posta\u0107 kl\u0119czy, ma gwiazd\u0119 na ramieniu, druga posta\u0107 celuje z rewolweru, ubrana w mundur SS. Naletnikowi udaje si\u0119 otrzyma\u0107 od stacji telewizyjnej kopi\u0119 filmu, przewija j\u0105 w prz\u00f3d i w ty\u0142, rozbiera sekwencj\u0119 na pojedyncze obrazy, wtapia si\u0119 w fotografi\u0119, wierzy, \u017ce rozpoznaje swojego dziadka. Prowadzi \u015bledztwo na sobie, pr\u00f3buje zrozumie\u0107, w rozmazanych obrazach szuka odpowiedzi na pytanie: Dlaczego sta\u0142em si\u0119 takim, dla mnie samego tak potwornym? Kto albo co zrobi\u0142o mnie takim, jakim jestem? W skrzynce ze starymi dowodami swojego niemieckiego pochodzenia znajduje fotografie m\u0119skich przodk\u00f3w. I temu op\u0119tanemu szale\u0144cowi udaje si\u0119 w ko\u0144cu rzeczywi\u015bcie nada\u0107 sobie wiarygodnie niemiecko-\u017cydowsko-\u0142u\u017cyckie pochodzenie, kt\u00f3re jest wystarczaj\u0105cym przeznaczeniem, nieszcz\u0119snym losem, aby pokaza\u0107 go jako cz\u0142owieka od urodzenia naznaczonego pi\u0119tnem. Pow\u00f3d do bycia z\u0142ym, kt\u00f3rego mu stosunki panuj\u0105ce na Zachodzie nie dostarczaj\u0105, znajduje wreszcie we w\u0142asnych genach. Jest uratowany, jest bezpieczny \u2013 w swojej starej ojczy\u017anie, w pot\u0119pieniu.<\/p>\n
Dariusz Muszer opowiada o plagach wolno\u015bci, opowiada, ile komicznego, rozpaczliwego wysi\u0142ku potrzeba, aby nie musie\u0107 wzi\u0105\u0107 jej na siebie, tej s\u0142odko-waniliowej, gorzkiej wolno\u015bci. Jak niezno\u015bna mo\u017ce by\u0107 ona, gdy zostanie si\u0119 w ni\u0105 wrzucony jako ju\u017c doros\u0142y poddany. I jak historia, pochodzenie, los mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 koz\u0142ami ofiarnymi, kt\u00f3re moralnie usprawiedliwiaj\u0105 przem\u0105drza\u0142ego z\u0142oczy\u0144c\u0119. Zalet\u0105 ksi\u0105\u017cki jest to, \u017ce o tym wszystkim si\u0119 nie m\u00f3wi. Droga przesiedle\u0144ca pochodzenia niemieckiego przez \u015bwiat Zachodu przedstawiona jest w pierwszej osobie, co nadaje ca\u0142ej historii wiarygodno\u015bci i czyni j\u0105 pe\u0142n\u0105 napi\u0119cia. Oto kto\u015b zatacza si\u0119 niczym w delirium po niemieckim mie\u015bcie, gotowy do walki na podobie\u0144stwo dzikiego zwierza, zawsze gotowy broni\u0107 swego pi\u0119\u015bciami i wzi\u0105\u0107 to, czego potrzebuje, si\u0142\u0105. Jest to optyka, kt\u00f3ra rodzi si\u0119 zazwyczaj na skutek socjalnego upadku i zdziczenia. Chyba, \u017ce taki w\u0142a\u015bnie autor jak ten opisuje komu\u015b dobrze mu znane miasto od do\u0142u, stamt\u0105d, sk\u0105d wysoko cywilizowany poziom wydaje si\u0119 by\u0107 nieosi\u0105galny, pomimo, \u017ce wci\u0105\u017c jest obecny. Dworzec to w\u0142a\u015bnie takie miejsce spotka\u0144 wy\u017cszego i podziemnego \u015bwiata. Dariusz Muszer przedstawia go jako miejsce wiecznego przybywania. Nawet je\u015bli \u017cyje si\u0119 tam od lat z \u017cebrania, mo\u017cna mie\u0107 uczucie, \u017ce nie jest si\u0119 wy\u0142\u0105czonym z wspania\u0142ego, realnego \u015bwiata. Bohater powie\u015bci nie zatrzymuje si\u0119 na d\u0142u\u017cej przy tych iluzjach przybywania, rusza w drog\u0119, pragnie da\u0107 sobie rad\u0119 w nowym \u017cyciu. Bierze na siebie to, \u017ce tu\u017c obok siebie, w \u015brodku Europy, mog\u0142y na dziesi\u0119ciolecia wyrosn\u0105\u0107 dwa tak galaktycznie r\u00f3\u017cne \u015bwiaty, oddalone od siebie zaledwie o kilka godzin jazdy poci\u0105giem. Bierze na siebie to rozdarcie, pozwala, aby to rozdarcie, kt\u00f3re przecina\u0142o Europ\u0119, rozdar\u0142o go. Nie jest tch\u00f3rzem. Ju\u017c pr\u0119dzej masochist\u0105, udr\u0119czonym dr\u0119czycielem, pozbawionym ojca cz\u0142owiekiem nienawidz\u0105cym samego siebie i gardz\u0105cym sob\u0105 samym.<\/p>\n
Wolno\u015b\u0107 oznacza dla niego: bycie do\u015bcigni\u0119tym przez przesz\u0142o\u015b\u0107, przez win\u0119 i nienawi\u015b\u0107 do siebie, tak dalece, jak to mo\u017cliwe jest do poj\u0119cia przez monstrum zdolne do winy. A \u017ce to, co przesz\u0142e, i to, kim si\u0119 sta\u0142e\u015b, mo\u017ce by\u0107 dopiero wraz z wolno\u015bci\u0105 prawdziwie zrozumiane, czyni waniliowo-s\u0142odk\u0105 wolno\u015b\u0107 gorzk\u0105. Naletnik nie potrafi wy\u0142ama\u0107 si\u0119 z diabelskiego ko\u0142a z\u0142a, kt\u00f3re za\u0142o\u017cono na niego, i, co gorsza, musi jeszcze dodatkowo zagl\u0105da\u0107 w twarz tej nieudolno\u015bci \u2013 w swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 twarz.<\/p>\n
W jego prywatnej historii odbija si\u0119 echem wielkie ludob\u00f3jstwo, usidlaj\u0105ca m\u0119\u017cczyzn wojna, kt\u00f3rej pustosz\u0105cy wp\u0142yw na m\u0119skie poczucie w\u0142asnej godno\u015bci jeszcze dzi\u015b jest odczuwalny. Dziadkiem Naletnika m\u00f3g\u0142by by\u0107 ten esesman albo ten \u017byd, kt\u00f3ry przed nim kl\u0119czy. Jego ojciec zaprzecza swojemu ojcostwu, \u017cyje jako homoseksualista-dandys w pobli\u017cu i umiera, zanim syn go odnajduje. \u201eOdojcowienie\u201d, wsp\u00f3\u0142czesne has\u0142o, nabiera w tej ksi\u0105\u017cce europejskiego wymiaru. \u017bywe trupy, powojenne duchy, niemiecko-s\u0142owia\u0144sko-\u017cydowscy przodkowie powstaj\u0105 w Naletniku ze zmar\u0142ych, sprawcy-ofiary s\u0105 sobie i jemu tyle winni, \u017ce nie mog\u0105 zazna\u0107 spokoju. Ich pojawianie si\u0119 pod postaci\u0105 czarnych \u201eUskrzydlonych\u201d dzia\u0142a bardziej pocieszaj\u0105co ni\u017c strasz\u0105co. Naletnik nie jest osamotniony w nienawi\u015bci do samego siebie, ona przychodzi z bardzo daleka.<\/p>\n
Wzbieraj\u0105ce echo tej ksi\u0105\u017cki ma wi\u0119c charakter og\u00f3lniejszy. Przez bram\u0119, kt\u00f3r\u0105 otworzono przed dziesi\u0119cioma laty w kierunku Zachodu, wpuszczono przesz\u0142o\u015b\u0107. Zgroza, wina, z\u0142o fascynuj\u0105 coraz bardziej. Naletnik walczy z narastaj\u0105cymi w nim mocami z\u0142a niczym nowoczesny Herkules. Zostaje pokonany. Pocieszaj\u0105cym jest, \u017ce nie pojawi si\u0119 pod postaci\u0105 upiora, gdy\u017c odpokutowa\u0142 za swoje grzechy, zbawi\u0142 si\u0119 \u017cyj\u0105c i mo\u017ce spokojnie umrze\u0107.<\/p>\n
Brutalny j\u0119zyk tej ksi\u0105\u017cki ta\u0144czy szale\u0144stwo i ordynarno\u015b\u0107 naszej historii. Pasuje do mocnego umierania tego jednego, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 sobie na barki ca\u0142\u0105 n\u0119dz\u0119 wieku. Jest to gorzka i gniewna ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra r\u00f3wnocze\u015bnie wywo\u0142uje bezd\u017awi\u0119czny, suchy \u015bmiech z powodu m\u0119\u017cczyzny nie na miejscu, kt\u00f3ry tak bardzo chce by\u0107 w pe\u0142ni m\u0119\u017cczyzn\u0105, \u017ce na obojnaczo rozmazanym Zachodzie wywo\u0142uje najcz\u0119\u015bciej \u015bmiech. Prawiekowy m\u0119\u017cczyzna, jeszcze nie wydelikacony, nie z\u0142amany w swoim byciu m\u0119\u017cczyzn\u0105 staje si\u0119 tragikomiczn\u0105 figur\u0105, gdy\u017c jego m\u0119ska duma zabrania mu cho\u0107by raz, jeden jedyny raz zap\u0142aka\u0107.<\/p>\n
Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martina Ahrendsa 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich za najlepsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 roku konkursie „Nowa ksi\u0105\u017cka w Dolnej Saksonii i Bremie”.<\/strong><\/p>\nList Oceaniczny, nr 76, Toronto, stycze\u0144, 2000<\/p>\n
T\u0142umaczenie z niemieckiego: Monika Lummick<\/p>\n
\u00a9 Martin Ahrends<\/a>
\n\u00a9 for the Polish translation by Monika Lummick<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rzecz o powie\u015bci Dariusza Muszera \u201eWolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105” Gdy kto\u015b zatrzaskuje za sob\u0105 drzwi, powstaje echo. Zale\u017cnie od tego, jak g\u0142o\u015bno, jak mocno drzwi zostaj\u0105 zatrza\u015bni\u0119te, echo rozp\u0142ywa si\u0119 wolnej albo szybciej. Kto\u015b znajduje si\u0119 po drugiej stronie drzwi, drzwi s\u0105 zamkni\u0119te, kto\u015b odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do nich plecami i oddala si\u0119. Kropka nad i zosta\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9,4],"tags":[84,3,5,6,7],"class_list":["post-1","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-laudacja","category-recenzja","category-wolnosc-pachnie-wanilia","tag-die-freiheit-riecht-nach-vanille","tag-list-oceaniczny","tag-martin-ahrends","tag-monika-lummick","tag-wolnosc-pachnie-wanilia"],"yoast_head":"\n
Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dariusz Muszer\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-06-01T08:58:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-06-08T08:35:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kalong\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kalong\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kalong\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"headline\":\"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo\",\"datePublished\":\"2015-06-01T08:58:49+00:00\",\"dateModified\":\"2015-06-08T08:35:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\"},\"wordCount\":1767,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"keywords\":[\"Die Freiheit riecht nach Vanille\",\"List Oceaniczny\",\"Martin Ahrends\",\"Monika Lummick\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\"],\"articleSection\":[\"Laudacja\",\"Recenzja\",\"Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\",\"name\":\"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"datePublished\":\"2015-06-01T08:58:49+00:00\",\"dateModified\":\"2015-06-08T08:35:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\"},\"description\":\"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/\",\"name\":\"Dariusz Muszer\",\"description\":\"pisarz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48\",\"name\":\"Kalong\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kalong\"},\"url\":\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer","description":"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer","og_description":"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.","og_url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/","og_site_name":"Dariusz Muszer","article_published_time":"2015-06-01T08:58:49+00:00","article_modified_time":"2015-06-08T08:35:11+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Kalong","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kalong","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/"},"author":{"name":"Kalong","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"headline":"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo","datePublished":"2015-06-01T08:58:49+00:00","dateModified":"2015-06-08T08:35:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/"},"wordCount":1767,"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","keywords":["Die Freiheit riecht nach Vanille","List Oceaniczny","Martin Ahrends","Monika Lummick","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105"],"articleSection":["Laudacja","Recenzja","Wolno\u015b\u0107 pachnie wanili\u0105"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/","name":"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo - Dariusz Muszer","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","datePublished":"2015-06-01T08:58:49+00:00","dateModified":"2015-06-08T08:35:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48"},"description":"Mowa pochwalna wyg\u0142oszona przez Martin Ahrends 28.11.1999 roku w Diepholz z okazji przyznania Dariuszowi Muszerowi nagrody Zwi\u0105zku Pisarzy Niemieckich.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#primaryimage","url":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg","contentUrl":"http:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille-195x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/martin-ahrends-wzbierajace-echo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Martin Ahrends: Wzbieraj\u0105ce echo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#website","url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/","name":"Dariusz Muszer","description":"pisarz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/9f0c1c0310d5a835a41c892f377a9d48","name":"Kalong","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c9f779f2a71c9a87e8c401a809d61b28d74fc852ff3f345760cf377e19933461?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kalong"},"url":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/author\/kalong\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"die-freiheit-riecht-nach-vanille\"](\"https:\/\/dariusz-muszer.de\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/06\/die-freiheit-riecht-nach-vanille.jpg\")
<\/a>Gdy kto\u015b zatrzaskuje za sob\u0105 drzwi, powstaje echo. Zale\u017cnie od tego, jak g\u0142o\u015bno, jak mocno drzwi zostaj\u0105 zatrza\u015bni\u0119te, echo rozp\u0142ywa si\u0119 wolnej albo szybciej. Kto\u015b znajduje si\u0119 po drugiej stronie drzwi, drzwi s\u0105 zamkni\u0119te, kto\u015b odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do nich plecami i oddala si\u0119. Kropka nad i zosta\u0142a postawiona, oto koniec, kto\u015b pozostawi\u0142 co\u015b za sob\u0105, za tymi drzwiami. Trzask zamykanych drzwi by\u0142 wa\u017cny, aby sobie samemu i by\u0107 mo\u017ce te\u017c innym wyra\u017anie da\u0107 do zrozumienia, \u017ce oto w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0142 koniec. Trzask drzwi ma wtedy sens, je\u015bli r\u00f3wnoznaczny jest z punktem ko\u0144cowym. Przera\u017caj\u0105cy, wyzwalaj\u0105cy moment \u2013 nic wi\u0119cej.<\/p>\n